Prinsjesdag 2022: goede ambities, maar tekort aan structurele oplossingen

Prinsjesdag 2022: goede ambities, maar tekort aan structurele oplossingen

Op dinsdag 20 september was het Prinsjesdag: de dag waarop de begrotingen voor alle ministeries voor 2023 werden gepubliceerd. De doelstellingen van het kabinet voor de aanpak van armoede en schulden – zijn het halveren van:

1) het aantal kinderen dat in armoede opgroeit per 2025,

2) het aantal mensen in armoede per 2030,

3) het aantal huishoudens met problematische schulden per 2030.

Dit klinkt zeer positief, maar wij missen nog concrete, en met name structurele oplossingen. Voor de huidige cliënten schuldhulpverlening van PLANgroep is het de verwachting dat circa 3.335 het risico lopen dat hun schuldregeling niet meer kan worden nagekomen (door de energiecrisis en inflatie). Daarom zou het goed zijn als de volgende zaken verder worden uitgewerkt: structurele oplossingen voor het energieprobleem, meer overheidsregie bij vroegsignalering en de inzet van begrijpelijkere overheidscommunicatie.

 

Energieprobleem mist structurele oplossing

De stijgende energielasten zorgen voor structurele problemen voor mensen die in de schuldregeling zitten. Dit kan leiden tot het moeten her-berekenen van schuldregelingen omdat mensen in de schulden kampen met een erg klein budget, wat in veel gevallen niet langer toereikend is.

Het verlengen van de energietoeslag en het instellen van het energieplafond zijn daarom niet meer dan logisch. Dit komt echter te laat en biedt nog geen structurele oplossing. Die structurele oplossing zal vooral gevonden moeten worden in bijvoorbeeld het structureel maken van de energietoeslag (voor met name de kwetsbare groep tot 120% bijstandsniveau), óf het instellen van een inkomensafhankelijke energietoeslag (gedurende de energiecrisis) – zodat de armste gezinnen die dit geld echt nodig hebben voor energie dit structureel hiervoor kunnen inzetten. Dit stimuleert zuinig energiegebruik en voorkomt misbruik van de regeling.

Daarnaast moet er een oplossing worden gevonden voor de betalingsachterstanden inzake de energierekeningen. Uitstel zorgt alleen voor het vooruitschuiven van het probleem. PLANgroep ziet er heil in de mogelijkheid te verkennen om de betalingsachterstand in de vorm van een krediet te gieten en eventueel toe te voegen aan een bestaande schuldregeling.

Daarnaast werd deze week al terecht aangestipt dat een energietoeslag een druppel op een hete plaat is bij slecht geïsoleerde huizen. Pas in 2023 kunnen gemeentes plannen indienen voor het Nationaal Isolatieprogramma. Ook op dit punt moet nu meer actie worden ondernomen om deze crisiswinter door te komen.

 

Ambitie omtrent vroegsignalisering moet concreter worden ingevuld

De Minister geeft aan zich meer te wil inzetten voor vroegsignalering en dat is heel positief. Wij benadrukken dat pro-activiteit van de Minister hierbij essentieel is en het blijkt nog onvoldoende uit de voorliggende plannen hoe zij dit wil bewerkstelligen.

PLANgroep is al langere tijd bezig met het effectief inrichten van vroegsignalering binnen gemeenten. Zo hebben we bijvoorbeeld een actieve rol gespeeld bij de totstandkoming van het project ‘Vroegsignalering schulden landt in Nederland’. Na een half jaar waren er de eerste resultaten al zichtbaar: gemeenten bereikten een volledig nieuwe doelgroep waarvan 38% (*inmiddels 60% in de laatste update van de monitor) van de bereikte inwoners door gemeenten geholpen werden met een korte en goedkopere interventie. Ook had ongeveer 30% van de inwoners al grotere problemen en zelf nog geen hulp gezocht. Deze inwoners worden door vroegsignalering eerder bereikt.

 

Overheidscommunicatie moet begrijpelijker

Vanuit onze ervaring zien wij dat laaggeletterdheid een serieus probleem is onder verschillende groepen in de Nederlandse samenleving. Daarom communiceert PLANgroep op een duidelijke en heldere manier (op B1 niveau) naar haar cliënten. Het blijkt dat communicatie vanuit de overheid vaak te complex is, waarbij de complexiteit enerzijds aan het taalgebruik te merken is en anderzijds aan de vaak ingewikkelde systemen. Het kabinet moet actie ondernemen om, naast investeringen in het programma Tel mee met Taal, de complexiteit in communicatie en regelingen te verlagen om deze zo toegankelijker te maken.

 

PLANgroep is al meer dan 30 jaar een betrokken en deskundige financiële zorgverlener. Wij bieden mensen met schulden een oplossing voor hun financiële problemen. Wij denken graag mee over structurele oplossingen op het gebied van armoede- en schulden.